پایان نامه : بررسی رابطه بین کمال‎گرایی و سبک‎های مقابله‏ای با میزان شادکامی در دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و تحقیقات- قسمت 3

……………………………………………………………………………………………….

174 5-3 بررسی و تفسیر یافته‎های جانبی به دست آمده ……………………………………………………………………………………..

176 5-4 محدودیت‏های پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………….

178 5-5 پیشنهادهای پژوهشی ………………………………………………………………………………………………………………………..

178 5-6 پیشنهادهای کاربردی ………………………………………………………………………………………………………………………..

178  

  فهرست منایع

180 فهرست منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………………………..

181 فهرست منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………..

190

 

 

فهرست جداول

جدول (4-1). توزیع نمونه‎ها از نظر جنسیت ………………………………………………………………………………………….. 142
جدول (4-2). توزیع نمونه‎ها از نظر وضعیت تأهل ………………………………………………………………………………….. 143
جدول (4-3). نتایج ضریب همبستگی پیرسون در مورد رابطه بین کمال‎گرایی و میزان شادکامی ……………………. 144
جدول (4-4). نتایج رگرسیون چندگانه عامل رضایت از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………………………………. 145
جدول (4-5). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل رضایت از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………….. 145
جدول (4-6). نتایج رگرسیون چندگانه عامل خلق مثبت از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………………………….. 146
جدول (4-7). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل خلق مثبت از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………. 146
جدول (4-8). نتایج رگرسیون چندگانه عامل سلامتی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………………………………. 147
جدول (4-9). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل سلامتی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ………………… 147
جدول (4-10). نتایج رگرسیون چندگانه عامل کارآمدی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ………………………………… 148
جدول (4-11). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل کارآمدی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………. 148
جدول (4-12). نتایج رگرسیون چندگانه عامل عزت‎نفس از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ………………………………. 149
جدول (4-13). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل عزت‎نفس از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ………….. 149
جدول (4-14). نتایج رگرسیون چندگانه میزان شادکامی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ………………………………… 150
جدول (4-15). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی میزان شادکامی از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی ……………. 150
جدول (4- 16). نتایج ضریب همبستگی پیرسون در مورد رابطه بین سبک‎های مقابله‎ای و میزان شادکامی ……… 151
جدول (4-17). نتایج رگرسیون چندگانه عامل رضایت از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای ………………………. 152
جدول (4-18). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل رضایت از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای …… 152
جدول (4-19). نتایج رگرسیون چندگانه عامل خلق مثبت از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای …………………… 153
جدول (4-20). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل خلق مثبت از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای… 153
جدول (4-21). نتایج رگرسیون چندگانه عامل سلامتی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای ……………………….. 154
جدول (4-22). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل سلامتی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎‎ای …… 155
جدول (4-23). نتایج رگرسیون چندگانه عامل کارآمدی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای ……………………… 155
جدول (4-24). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل کارآمدی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای …. 156
جدول (4-25). نتایج رگرسیون چندگانه عامل عزت‎نفس از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای ……………………. 156
جدول (4-26). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی عامل عزت‎نفس از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای…. 157
جدول (4-27). نتایج رگرسیون چندگانه میزان شادکامی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای ……………………… 158
جدول (4-28). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی میزان شادکامی از روی مؤلفه‎های سبک‎های مقابله‎ای …. 158
جدول (4- 29). نتایج ضریب همبستگی پیرسون در رابطه بین کمال‏‎گرایی و سبک‎های مقابله‎ای …………………… 159
جدول (4-30). نتایج رگرسیون چندگانه سبک مقابله‎ای مساله‏مدار از روی مؤلفه‎های کمال‏گرایی …………………. 160
جدول (4-31). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی سبک مقابله‎ای مساله‏مدار از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی. 160
جدول (4-32). نتایج رگرسیون چندگانه سبک مقابله‎ای هیجان‏مدار از روی مؤلفه‎های کمال‏گرایی ………………… 161
جدول (4-33). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی سبک مقابله‎ای هیجان‏مدار از روی مؤلفه‎های کمال‎گرایی 161
جدول (4-34). نتایج رگرسیون چندگانه مؤلفه سبک مقابله‎ای اجتناب‎مدار از روی مؤلفه‎های کمال‏گرایی ………. 161
جدول (4-35). نتایج مربوط به ضریب تعیین پیش‎بینی سبک مقابله‎ای اجتناب‎مدار از روی مؤلفه‎های‎کمال‏گرایی 162
جدول (4-36). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین کمال‎گرایی و جنسیت ……………………………. 163
جدول (4-37). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین سبک‎های مقابله‎ای و جنسیت …………………. 164
جدول (4-38). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین میزان شادکامی و جنسیت ………………………. 165
جدول (4-39). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین کمال‎گرایی و وضعیت تأهل ……………………. 166
جدول (4-40). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین سبک‎های مقابله‎ای و وضعیت تأهل …………. 166
جدول (4-41). نتایج ازمون t گروه های مستقل در مورد رابطه بین میزان شادکامی و وضعیت تأهل ………………. 167

 

 

فهرست نمودارها

نمودار (4-1). توزیع نمونه‎ها از نظر جنسیت …………………………………………………………………………………………………….. 142
نمودار (4-2). توزیع نمونه‎ها از نظر وضعیت تاهل ……………………………………………………………………………………………. 143
نمودار (4-3). تحلیل مسیر رابطه بین کمال‎گرایی و سبک‎های مقابله‎ای با میزان  شادکامی……………………………………….. 162

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین کمال‎گرایی و سبک‎های مقابله‎ای با میزان شادکامی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی–واحد علوم و تحقیقات در سال 90-1389 انجام پذیرفت. بدین منظور، با توجه به حجم جامعه آماری و با بهره گرفتن از جدول کرجسی و مورگان، تعداد 375 نفر (219 دختر و 156 پسر) از دانشجویانی که در زمان انجام این پژوهش، در این دانشگاه در نیم‏سال اول 90-1389 مشغول به تحصیل بودند، به صورت نمونه‎گیری خوشه‎ای چند مرحله‎ای انتخاب گردیدند. برای گردآوری داده‎ها، سه پرسش‎نامه‎ کمال‎گرایی مثبت و منفی تری شورت و همکاران (1995)، مقابله با موقعیت‎های استرس‎زای اندلر و پارکر (1990) و شادکامی آکسفورد (1989) در بین آن‎ها توزیع شد و با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی، فرضیه‎ها و سؤالات پژوهش، در سطح 05/0=α مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج نشان داد که بین کمال‏گرایی مثبت و میزان شادکامی بالا، رابطه مثبت معنادار و بین کمال‎گرایی منفی و میزان شادکامی بالا رابطه منفی معنادار وجود دارد. همچنین بین سبک‏ مقابله‏ای مسأله‏مدار و میزان شادکامی بالا، رابطه مثبت معنادار و بین سبک‏‎های مقابله‎ای هیجان‎مدار و اجتناب‎مدار و میزان شادکامی بالا رابطه منفی معنادار یافت گردید. علاوه بر آن، بین کمال‏گرایی مثبت و سبک مقابله‏ای مسأله‎مدار، رابطه مثبت معنادار و بین کمال‎گرایی مثبت و سبک‏های مقابله‏ای هیجان‎مدار و اجتناب‎مدار، رابطه منفی معنادار به دست آمد. در حالی‎که کمال‎گرایی منفی، با سبک مقابله‎ای هیجان‏مدار، رابطه مثبت معنادار و با سبک مقابله‏ای مسأله مدار، رابطه منفی معنادار نشان داد. اما بین کمال‏گرایی منفی و سبک مقابله‎ای اجتناب‌مدار، رابطه معناداری از لحاظ آماری، وجود نداشت. در کل، نتایج حاکی از آن بود که بین کمال‎گرایی و سبک‎های مقابله‎ای با میزان شادکامی رابطه معناداری وجود دارد، بدین صورت که متغیر سبک‎های مقابله‎ای، می‎تواند نقش واسطه‎ای را در رابطه بین متغیرهای کمال‎گرایی و میزان شادکامی ایفا کند.

همچنین بر اساس نتایج آزمون t گروه‎های مستقل، در کمال‏گرایی مثبت دختران و پسران، تفاوتی دیده نشد، اما پسران، کمال‏گرایی منفی بیشتری نسبت به دختران، نشان دادند. در متغیرهای میزان شادکامی و سبک‏های مقابله‏ای نیز، تفاوت معناداری از لحاظ آماری بین دو جنس، مشاهده نگردید.

 

واژگان کلیدی: کمال‎گرایی، سبک‎های مقابله‎ای، میزان شادکامی.

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

مقدمه

امروزه نظریه‎های روان‎شناسی به سمت دیدگاهی نوین، مبتنی بر پرورش نقاط ضعف تغییر مسیر داده‎اند. دیگر نظریه روان‎شناسی برجسته‎ای وجود ندارد که انسان را به‎عنوان کالبد‎های منفعل پاسخ به محرک‎ها تعریف نماید. اکنون انسان‎ها، بیشتر به‎عنوان افرادی تصمیم‎گیرنده، با امکان انتخاب گزینه‎های متعدد و امکان چیره دست شدن و کارآمد شدن، تعریف می‎‎گردند. موضوعات روان‎شناسی مطرح شده در آغاز قرن بیست و یکم عمدتاً بر تجربه مثبت انسانی و آن‎چه که لحظه‎ای را بهتر از لحظه دیگر می‎کند، تمرکز کرده‎اند. کیفیت عاطفی تجربه جاری، اساس و بلوک روان‎شناسی مثبت[1] است (خانمن[2]، 1999؛ به نقل از مظفری و هادیان‎نسب، 1383).

در سال‎های اخیر، تلاش‎های بسیار زیادی برای روشن شدن مفاهیم شادکامی و بهزیستی ذهنی و روان‎شناختی صورت گرفته است. تحقیقات مربوط به این حیطه در روان‎شناسی معاصر، نقش بسیار برجسته‏ای دارند. این امر نشانگر تلاش روان‎شناسان برای بررسی دقیق‏تر این موضوع است (داینر، 2006).

شادکامی، احساسی است که همه خواهان آن هستند. اما تعداد کمی ‎به آن دست می‎یابند. نشانه مشخصه چنین احساسی، قدردانی، احساس رضایت و علاقه به خود و دیگران است. عادی‎‎ترین حالت ذهنی آن، حالت خشنودی و شادی است (کارلسون[3]، 1961؛ ترجمه شریفی‎درآمدی، 1380).

اگر‎چه در دهه 1980 توجه فزاینده‎ای به شادکامی و بهزیستی ذهنی[4] شده‎است، اما تنها در سال‎های اخیر است که این مفهوم به صورت نظام‎دار، علمی و دقیق مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته‎ است. همچنین تلاش‎های بسیاری برای روشن شدن مفاهیم شادکامی، رضامندی زندگی، بهزیستی ذهنی و روان‎شناختی صورت گرفته است، لذا تحقیقات مربوط به این حیطه در روان‎شناسی معاصر نقش بسیار برجسته‎ای دارند و این امر نشانگر تلاش روان‎شناسان برای بررسی دقیق‎تر این موضوع است(داینر[5] و همکاران، 2003).

یکی دیگر از سازه‎هایی که اخیراً به آن توجه ویژه شده است کمال‎گرایی[6] است.

گرایش به کمال و کمال‎گرایی در همه انسان‎ها وجود دارد و در حکم خصیصه‎ای مثبت تلقی می‎گردد. زیرا انرژی پدید می‎آورد که منجر به پیشرفت و موفقیت شخص می‎شود. اصرار و مداوتی که هنرمندان بزرگ در خلق آثارشان به خرج می‎دهند و سختی‎هایی که در این راه متحمل می‎شوند از کمال‎گرایی آن‎ها نشأت می‎گیرد، اما روند دستیابی به کمال در همه انسان‎ها به صورت مثبت پیش نمی‎رود. در واقع می‎توان گفت کمال‎گرایی، تا زمانی به نفع شخص است که در ارتباط با خود و به منظور به فعالیت د‎رآوردن همه ظرفیت‎ها و استعداد‎های خویش صورت گیرد. هنگامی‎که گرایش به کمال با رقابت و پیشی گرفتن از دیگران و صرفاً به منظور کسب تایید و رضایت خاطر آنان به کار گرفته شود، جنبه‎های منفی پیدا می‎کند (مهرابی‎زاده هنرمند و وردی، 1382).

بنابراین، کمال‎گرایی زمانی یک مشکل است که مانع از پیشرفت شود و زمانی مطلوب و پذیرفتنی است که انگیزه آن تلاش سالم برای رسیدن به برتری باشد (هاوس و پراپاوسیس[7]، 2004).

از جمله مواردی که در بهداشت جسمانی و روانی افراد مطرح می‎گردد سبک‎های مقابله‎ای[8] است.

انسان پیوسته در حالت استرس[9] به سر می‎برد، چراکه استرس پاسخی اختصاصی است که بدن در برابر هرگونه درخواستی از خود نشان می‎دهد. استرسآمیز تلقی کردن یک حادثه، بستگی به ویژگی‎های شخصیتی، هوشی و انگیزشی فرد و همچنین ماهیت حادثه، چاره‎ها، دفاع‎ها و سبک‎های مقابله‎ای او دارد (سارافینو،2002؛ ترجمه میرزایی و همکاران، 1384).

سبک‎های مقابله‎ای که فرد برای مقابله انتخاب می‎کند، جزیی از نیمرخ آسیب‎پذیری محسوب می‎شوند. آغاز خط مشی و راهبرهای نامناسب می‎تواند در عمل موجب تشدید مشکلات شود، در حالی‎که به کار‎گیری راهبرد صحیح مقابله نتایج مثبتی را به همراه دارد (فرزین‎راد، اصغرنژاد، یزدان‎دوست و حبیبی، 1389).

آسیب‎پذیری به میزان احتمالی پاسخ غیر انطباقی موقعیت‎های معین اطلاق می‎گردد. هر کسی ممکن است در بعضی از موقعیت‎ها، مقابله کننده‎ای کارآمد باشد و در موقیت‎های دیگر نباشد. فشار روانی، مقابله و آسیب‎پذیری با یکدیگر تعامل دارند. هرچه منابع افراد برای مقابله بهتر باشد، کمتر احتمال دارد در موقعیت‎های آسیب‎پذیر گرفتار شوند (ساراسون[10]و ساراسون، 1987؛ ترجمه نجاریان و همکاران،1385).

با توجه به مطالب اشاره شده، این پژوهش رابطه کمال‎گرایی و سبک‎های مقابله‎ای را با میزان شادکامی ‎دانشجویان مورد بررسی قرار می‎دهد.

 

 

 

1-1 بیان مسأله

روان‎شناسی فقط مطالعه آسیب‎شناسی، ضعف و صدمه نیست، بلکه مطالعه نقاط قوت و فضیلت را هم در بر‎ می‎گیرد. درمان روان‎شناسی، صرفاً ترمیم آن‎چه شکسته است نیست، بلکه پرورش بهترین‎ها را نیز شامل می‎شود. جنبش روان‎شناسی مثبت‎گرا که در هزاره جدید شروع شده، برای کمک به مردم جهت بهینه کردن زندگی از طریق تجربه بیشتر شادکامی اختصاص یافته است (مظفریان و هادیان‎نسب، 1383).

شادکامی، ذهن متفکرین را برای هزاران سال به خود مشغول داشته است. هرچند که فقط در چند سال اخیر است که به شیوه نظام‎دار مورد مطالعه و اندازه‎گیری قرار گرفته است. اغلب مردم آن‎جه را که در رابطه با زندگی‎شان اتفاق می‎افتد به صورت خوب یا بد ارزیابی می‎کنند و طبیعتاً قادر به قضاوت در مورد زندگی خود هستند. آن‎ها تقریباً همیشه هیجانات و خلقیاتی را تجربه می‎کنند که یا مؤلفه خوشایند دارد و منجر به یک واکنش مثبت می‎شود و یا مؤلفه‎ای ناخوشایند دارد و واکنش منفی را می‎طلبد (داینر، 1984).

شادکامی دربر گیرنده انواع ارزشیابی‎هایی است که فرد از خود و زندگی‎اش به عمل می‎آورد. این ارزشیابی‎ها، مواردی از قبیل خشنودی از زندگی، هیجان و خلق مثبت، فقدان افسردگی[11] و اضطراب را شامل می‎شود و جنبه‎های مختلف آن نیز به شکل شناخت‎ها و عواطف است (داینر، 2002).

اولین پژوهش تجربی در مورد شادکامی در سال 1912 در بین دانش‎آموزان انگلیسی در یک مدرسه پسرانه انجام شد. در این مطالعه بر سطح لذت دانش‎آموزان تمرکز شد. بعد از جنگ جهانی دوم، تعداد پژوهش‎های مربوط به شادکامی افزایش یافت و در این پژوهش‎ها توجه از سطح لذت به میزان شادکامی کلی تغییر کرد (وینهوون[12]،1994).

علاقه نظری و پژوهشی در حوزه کمال‎گرایی نیز در سال‎های اخیر، رشد برجسته‎ای داشته‎ است (شفران و منسل[13]، 2001). پارکر[14](2000؛ به نقل از سرو، 1387) بیان می‎کند که کمال‎گرایی کوشش اجباری و پیوسته فرد در رسیدن به اهداف دست‎نیافتنی است و کمال‎گراها افرادی هستند که خود را بر اساس عملکردهایشان مورد بررسی قرار می‎دهند.

از زمانی‎که این سازه مورد بررسی قرار گرفته است، بر پیامد‎های زیان‎بار آن تأکید بیشتری شده است(فراست، لاهارت، روزنبلیت[15]، 1991؛ هویت و فلت[16]،1991؛ به نقل از بیلینگ، اسراییلی، آنتونی[17]، 2003). اما تلاش‎هایی نیز وجود داشته‎است که جنبه‎های مفید کمال‎گرایی را از جنبه‎های مضر آن متمایز می‎سازد(هاماچک[18]،1978؛ میسیلیدین[19]، 1983؛ اوئنز[20]، 1998؛ به نقل از شافران و منسل، 2001).

اوئنز و همکاران (1995) بین کمال‎گرایی مثبت و منفی[21] تمایز قائل شدند (پناهی، 1383).

کمال‎گراهای مثبت و منفی هر دو معیارهای متعالی برای عملکرد خود دارند، اما کمال‎گرایان مثبت انعطاف‎پذیرترند و از تلاش‎های خود