پایان نامه ارشد : رابطه هوش هیجانی و استرس شغلی با تاب آوری و شادکامی در کارکنان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه- قسمت 2

-6- سلامتی ………………………………………………………………………………………………………..99

2-4-11-7- مذهب …………………………………………………………………………………………………………99

2-4-11-8- اوقات فراغت و تفریح …………………………………………………………………………………100

2-4-11-9- موفقیت و تأیید اجتماعی ……………………………………………………………………………..100

2-4-11-10- حوادث زندگی …………………………………………………………………………………………100

2-4-11-11- توانایی ها………………………………………………………………………………………………….101

2-4-11-12- سن …………………………………………………………………………………………………………101

2-4-12- راهکارهای افزایش شادکامی……………………………………………………………………………..102

2-5- پیشینه تحقیقات انجام شده………………………………………………………………………………………109

2-5-1- تحقیقات داخلی…………………………………………………………………………………………………109

2-5-1-1- رابطه هوش هیجانی و شادکامی……………………………………………………………………….109

2-5-1-2- رابطه هوش هیجانی و تاب آوری…………………………………………………………………….110

2-5-1-3- رابطه استرس شغلی و تاب آوری ……………………………………………………………………111

2-5-1-4- رابطه استرس شغلی و شادکامی……………………………………………………………………….112

2-5-2- تحقیقات خارجی ……………………………………………………………………………………………..113

2-5-2-1- رابطه هوش هیجانی و شادکامی……………………………………………………………………….113

2-5-2-2- رابطه هوش هیجانی و تاب آوری…………………………………………………………………….114

2-5-2-3- رابطه استرس شغلی و تاب آوری ……………………………………………………………………115

2-5-2-4- رابطه استرس شغلی و شادکامی……………………………………………………………………….116

فصل سوم: روش پژوهش

3-1- طرح پژوهش ………………………………………………………………………………………………………123

3-2- طبقه بندی متغیر ها…………………………………………………………………………………………………123

3-3- جامعه آماری پژوهش …………………………………………………………………………………………….123

3-4- نمونه آماری پژوهش و روش نمونه‌گیری …………………………………………………………………123

3-5- روش اجرا ……………………………………………………………………………………………………………123

3-6- ابزار سنجش …………………………………………………………………………………………………………124

3-6-1-پرسشنامه هوش هیجانی بار آن……………………………………………………………………………..124

3-6-2- پرسشنامه استرس شغلی HES …………………………………………………………………………..124

3-6-3- پرسشنامه تاب آوری کانر و دیوید سون (CD-RISC) ………………………………………..125

3-6-4- پرسشنامه شادکامی آکسفورد………………………………………………………………………………..125

3-7- روشهای آماری تحلیل داده‌ها ………………………………………………………………………………….126

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

4-1- تحلیل داده‌های کمی از زاویه توصیفی …………………………………………………………………….129

4-2- تحلیل داده‌های کمی از زاویه استنباطی …………………………………………………………………..130

4-2-1- یافته‌های مربوط به فرضیه اول……………………………………………………………………………..130

4-2-2- یافته‌های مربوط به فرضیه دوم…………………………………………………………………………….131

4-2-3- یافته‌های مربوط به فرضیه سوم……………………………………………………………………………133

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1-بحث و تفسیر نتایج ………………………………………………………………………………………………..136

5-2- محدودیت‌ها …………………………………………………………………………………………………………139

5-3- پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………139

5-3-1- پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………………………139

5-3-2- پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………….139

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………….140

فهرست منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………..140

فهرست منابع لاتین………………………………………………………………………………………………………….142

ضمائم……………………………………………………………………………………………………………………………146

چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………….. 156

                                                                                       

                            

فهرست جداول

عنوان                                                صفحه

 

جدول 2-1) ظهور مفهوم هوش عاطفی (مایر، 2001) …………………………………………………………….20

جدول 2-2) مؤلفه های هوش هیجانی (به نقل از مایر، 2001) …………………………………………………27

جدول 2-3) توصیف مختصر سه موج بررسی تاب آوری (ریچاردسون، ٢٠٠٢)………………………….58

جدول 2-4) خلاصه پیشینه های انجام شده………………………………………………………………………….117

جدول 4-1)فراوانی ودرصد فراوانی جنسیت،وضعیت تاهل ونوع استخدام در بین پاسخگویان….. 129

جدول 4-2 )فراوانی ودرصد فراوانی سنوات خدمت وسطح تحصیلات در بین پاسخگویان………..129

جدول 4-3)  آمار توصیفی متغییر های تحقیق……………………………………………………………………….130

جدول 4-4) تحلیل واریانس……………………………………………………………………………………………….130

جدول 4-5) رگرسیون برای رابطه تاب آوری با هوش هیجانی و استرس شغلی………………………..130

جدول 4-6) تحلیل واریانس……………………………………………………………………………………………….131

جدول 4-7) رگرسیون برای رابطه شادکامی با هوش هیجانی و استرس شغلی…………………………..132

جدول 4-8) همبستگی پیرسون…………………………………………………………………………………………..133

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                صفحه

 

شکل 2-1) مدل جبرانی……………………………………………………………………………………………………….59

شکل2-2) مدل چالش…………………………………………………………………………………………………………60

شکل2-3) مدل عامل حفاظتی……………………………………………………………………………………………….61

 


چکیده

تحقیق حاضر با هدف بررسی ارتباط هوش هیجانی و استرس شغلی با تاب آوری و شادکامی انجام شد. طرح پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردی و از نظر روش و ماهیت توصیفی ، پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این تحقیق شامل کارکنان مشغول به خدمت دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در سال 1392 برابر 1150 نفر بودند. حجم نمونه براساس فرمول کوکران برابر 288 نفر انتخاب شد که از روش نمونه گیری تصادفی ساده از بین جامعه آماری برگزیده شدند. برای جمع آوری داده هااز پرسشنامه های سنجش هوش هیجانی بارآن ، پرسشنامه استرس شغل HESو پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون و پرسشنامه شادکامی آکسفورد استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بین هوش هیجانی و تاب آوری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد یعنی با افزایش نمره هوش هیجانی میزان تاب آوری افزایش می یابد. همچنین مشاهده شد که با افزایش استرس شغلی تاب آوری کاهش می یابد. از طرفی مشخص شد که بین تاب آوری و شادکامی نیز رابطه مثبت معناداری وجود دارد.

 

واژگان کلیدی: هوش هیجانی، استرس شغلی، تاب آوری، شادکامی.

 

فصل

اول

 

 

معرفی پژوهش

 

1-1- مقدمه

روانشناسی صرفا یک شاخه پزشکی علاقه‏مند به بیماری یا بهداشت نیست بلکه گسترده‏تر است و موضوعاتی از قبیل کار، تحصیلات، بینش، عشق، رشد و بازی را نیز دربرمی‏گیرد. روانشناسان اکنون به تحقیقات جامعی در مورد نقاط قوت و فضیلت‏های انسانی نیازمندمند. روانشناسانی که با خانواده‏ها، مدارس، انجمن‏های مذهبی و شرکت‏ها کار می‏کنند نیازمند توسعه جوی هستند که بر این نقاط قوت تاکید نماید. امروزه نظریه‏های روانشناسی عمده به سمت دیدگاهی نوین مبتنی بر پرورش نقاط قوت تغییر مسیر داده‏اند. دیگر نظریه روانشناسانی برجسته‏ای وجود ندارد که افراد انسانی را به عنوان کالبدهای منفعل پاسخ به محرک‏ها تعریف نماید و امروزه انسان‏ها بیشتر به عنوان افرادی تصمیم گیرنده با امکان انتخاب گزینه‏های متعدد و امکان چیره‏دست شدن و کار آمد شدن تعریف می‏شوند. موضوعات روانشناسی مطرح شده در آغاز قرن بیست و یکم عمدتا بر تجربه مثبت انسانی و آن‏چه که لحظه‏ای را بهتر از لحظه دیگر می‏کند تمرکز کرده‏اند.به گفته دانیل خانمن، کیفیت عاطفی تجربه جاری اساس و بلوک یا روانشناسی مثبت‏نگر است(خانمن، 1999).

مثبت نگری حاصل تعامل آرام و بدون مشکل با محیط اجتماعی است که پیامد آن مجموعه ای از تمایلات مبتنی بر رضایت مندی، خوش بینی، امید، اعتماد و اطمینان خاطر در فرد است. نقطه مقابل آن وجود بیزاری، ترس، عصبانیت، ناامیدی و نگرانی خواهد بود. مثبت نگری زمانی بوجود می آید که افراد احساس نمایند درکشان از خودشان تأیید شده است. مثبت نگری نوعی خیر عمومی است که پیامد و حاصل آن را باید در تشریک مساعی، طراوت اجتماعی، وفاق اجتماعی، عواطف مثبت، زندگی انجمنی و مشارکت اجتماعی جستجو کرد. مثبت نگری نوعی سرمایه عاطفی است که هزینه های کنترل و نظارت رسمی را کاهش می دهد و افراد را متقاعد به رفتار مطابق با ارزش ها و هنجارهای اجتماعی پذیرفته شده می نماید. سرمایه ای که به واسطه استفاده از آن زایش تازه ای پیدا می کند، زیرا وقتی افراد از عواطف مثبتی که دیگران ابراز می دارند استفاده می کنند به نوعی عواطف مثبت تازه ای را تولید می کنند. مهمترین تأثیر مثبت نگری بر زندگی عادی یا روزمره این است که در صورت وجود مثبت نگری زندگی روزمره معطوف به آینده خواهد بود و افراد جامعه از گذشته نگری منفی و داشتن کنش های آنی و لحظه ای رهایی پیدا خواهند کرد. آنها پذیرای برنامه داشتن و کنش های عقلانی معطوف به هدف خواهند شد؛ کنش هایی که آنها را وادار به تلاش و کوشش مضاعف و نیل به اهداف متعالی تر می نماید به گونه ای که نوعی آینده گرایی و آینده اندیشی را در افراد جامعه تقویت می نماید که خود می تواند پیامدهای مثبت متعددی را به دنبال داشته باشد.

روانشناسی مثبت نگر به عنوان رویكردی تازه در روانشناسی، بر فهم و تشریح شادمانی و احساس ذهنی بهزیستی و همچنین پیش بینی دقیق عواملی كه بر آ نها مؤثرند، تمركز دارد. این رویكرد از منظری مثبت گرایانه با ارتقای احساس ذهنی بهزیستی و شادمانی، در عوض درمان نواقص و اختلالات سروكار دارد. بنابراین، روان شناسی مثبت نگر تكمیل كنندة روان شناسی بالینی سنتی است. فهم، درك و شفاف سازی شادمانی و احساس ذهنی بهزیستی، موضوع محوری روا نشناسی مثبت نگراست (سلیگمن، ۲۰۰۵)

مارتین سلیگمن، (پدر روان‌شناسی مثبت) می‌گوید: این روان‌شناسی، روان‌شناسی قرن بیست و یکم است؛ علمی که به جای توجه به ناتوانی‌ها و ضعف‌های بشری، متمرکز شده است روی توانایی‌های آدم‌ها؛ توانایی‌هایی از قبیل شاد زیستن‏، لذت بردن، قدرت حل مسأله و خوش‌بینی .

مازلو هم در سلسله مراتبی که برای نیازها در نظر گرفته بود «نیاز به خودشکوفایی» را در بالاترین مرتبه قرار داده بود. او می‌گفت افراد در مرحله خودشکوفایی، یک حس شادی را تجربه می‌کند، توأم با آرامش.

حتی قبل از انسان‌گراها، یک روان‌شناس آمریکایی به نام ویلیام جیمز، نگرانی اصلی روان‌شناسی را «شادی و بهزیستی انسان‌ها» می‌دانست. «مارتین سلیگمن» بنیانگذار جنبش روانشناسی مثبت در دهه قبل می گوید؛ «تصور کنید دارویی کشف شده است که می تواند طول عمر شما را هشت الی ۹ سال بیشتر کند. احساس خوشبختی همان دارو است.»

محققان در زمینه خوشبختی به پشتوانه هزاران تحقیق در این مورد می گویند «خوشبختی ساختنی است».(دینر، 1984).

اغلب مردم آن‏چه را که در رابطه با زندگی‏شان اتفاق می‏افتد خوب یا بد ارزیابی می‏کنند و طبیعتا آن‏ها قادر به قضاوت در مورد زندگی خود هستند.آن‏ها تقریبا همیشه هیجانات و خلقیاتی را تجربه می‏کنند که یا مؤلفه‏ای خوشایند دارد که منجر به یک واکنش مثبت می‏شود و یا مؤلفه‏ای ناخوشایند دارد و واکنشی منفی را می‏طلبد. بنابراین همواره سطحی از شادمانی ذهنی بر زندگی مردم حاکم است، حتی اگر به طور هشیارانه به آن نپردازند.

سلیگمن ( ۲۰۰۲ ) در كتاب خود با عنوان شادمانی اصیل هیجان های مثبت را در سه مقوله آن هایی كه با گذشته، حال و آینده پیوند دارند، طبقه بندی می كند. هیجان های مثبت مرتبط با آینده، خوش بینی، امید، اعتماد، ایمان و اعتقاد را شامل می شوند. رضامندی، خشنودی، تحقق، غرور و آرامش خاطر هیجان های مثبت عمده ای هستند كه با گذشته پیوند دارند. در ارتباط با هیجان های مثبت حال دو طبقة متمایزوجود دارد: لذت های آنی و رضامندی های پایدارتر. لذت ها، هم لذت های جسمانی و هم لذت های عالی تر را شامل می شوند. لذت های جسمانی از طریق حواس حاصل می شوند. احساس هایی كه از امر جنسی، عطرهای خوش و چاشنی های خوشمزه بروز می كنند، در این مقوله قرار می گیرند. برعكس، لذت های عالی تر از فعالیت های پیچیده تر به دست می آیند و احساس هایی مانند سعادت، شعف، راحتی، سرخوشی و شادمانی را شامل می شوند. رضامندی ها كه حالت های شیفتگی یا جذبه را شامل    می شوند و حاصل فعالیت هایی هستند كه به كارگیری نیرومندی های یكتا و التزامی را می طلبند، با لذت ها تفاوت دارند. قایق رانی، تدریس و كمك به دیگران مصداق های چنین فعالیت هایی هستند. نیرومندی های التزامی آن دسته ازصفات شخصی هستند كه با فضیلت های خاصی رابطه دارند و در ارزش های عملی طبقه بندی نیرومندی ها تعریف می شوند.در مطالعة هیجان های مثبت و شادمانی، نكتة حساس یافتن یك راه موشكافانه برای تشخیص دادن حالت های عاطفی مثبت و منفی است (سلیگمن، 2002).

 

1-2- بیان مسئله

درسال های اخیر رویکرد روانشناسی مثبت با شعار توجه به استعدادها و توانمندی های انسان مورد توجه پژوهشگران حوزه های مختلف روانشناسی قرار گرفته است. این رویکرد بر شناسایی سازه ها و پرورش توانمندیهایی تأکید می کند که ارتقاء