مقايسه سميت نانو ذرات نقره در ماهيان آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت

(Cichlosoma severums) و سوروم (Astronorus ocellatus) اسكار ، (Barbus grypus)

عليشاهي، م. و مصباح، م ،. 1389. مقايسه سميت نانو ذرات نقره در ماهيان آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت Barbus )
(grypus ، اسكار (Astronorus ocellatus) و سوروم (Cichlosoma severums). مجله بيولوژي دريا، دانشگاه آزاد اسلامي واحد اهواز، سال دوم،

شماره هفتم، پاييز 1389، صفحات 51-45.

چكيده
محققين بوده است. در صنعت آبزي پروري علاوه بر معضل ايجاد مقاومت هاي دارويي در برابر عوامل بيماري زاي آبزيان، اين مقاومت با مصرف گوشت ماهي و انتقال باقيمانده هاي آنتي بيوتيكي مي تواند به انسان نيز منتقل گردد، همچنين با توجه به روش استفاده از آنتي بيوتيك هاي غير سيستميك در آبزيان، مشكلات زيست محيطي و آسيب به طبيعت اثرات منفي مقدمه
استفاده از آنتي بيوتيك ها مخاطرات زيادي را در آبزي پروري ايجاد نموده است. ايجاد مقاومت در برابر آنتي بيوتيكها در باكتريهاي بيماريزاي ماهي از مهمترين اين مخاطرات است، لذا اخيراً استفاده از مواد ضد باكتريايي جايگزين، مورد توجه
استفاده از تكنولوژي نانو در صنايع مختلف بطور فزاينده اي در حال افزايش است. براي بررسي امكان استفاده از اين مواد در آبزي پروري بصورت مستقيم و اضافه نمودن نانو ذرات نقره به آب، در اين تحقيق اثرات سمي، 50LC و نيز حداكثر غلظت مجاز (MAC) اين ماده در چهار گونه ماهي، آمور
ماهي) ، (Barbus grypus) ماهي پرورشي ،) شيربت) ،(Ctenopharyngodon idella) (Cichlosoma severums) و سوروم (Astronorus ocellatus) بومي وحشي ،) اسكار
(ماهيان آكواريومي) در پاييز و زمستان 1389 مورد بررسي قرار گرفت. براي تعيين سميت اين ماده در ماهي ها از روش استاندارد اتحاديه اروپا (OCED) طي 96 ساعت استفاده گرديد. بدين منظور 4 گونه ماهي به مدت 96 ساعت در معرض 8 غلظت متوالي از نانو ذرات نقره قرار داده شده و تلفات روزانه ثبت گرديد. نتايج توسط نرم افزار پروبيت بررسي و ثبت گرديده، سپس حداكثر غلظت مجاز (MAC) نيز محاسبه گرديد. نتايج نشان دهنده وجود تفاوت در غلظت كشنده نانو ذرات نقره در 4 گونه ماهي مورد بررسي بود، بطوريكه 50LC اين ماده در 96 ساعت در ماهي آمور، شيربت، اسكار و سوروم به ترتيب برابر 12 ،/0 086 ،/0 85 و/6 89/7 ميلي گرم در ليتر بدست آمد. اين نتايج نشان داد كه هر چند تفاوت معني داري در سميت نانو ذرات نقره بين گونههاي آمور، شيربت و نيز دو ماهي زينتي اسكار و سوروم وجود نداشت (05P>0.)، ولي سميت نانو ذرات نقره در اين دو گروه با هم تفاوت معني داري داشته است (P<0.05). حداكثر غلظت مجاز (MAC) نانو ذرات نقره در مورد اين چهار گونه ماهي نيز به ترتيب برابر 01 ،/0 009 ،/0 69 و/0 79/0 ميكروگرم در ميلي ليتر محاسبه گرديد. بطور كلي مي توان نتيجه گرفت كه ماهي هاي آكواريومي (اسكار و سوروم) در برابر نانو ذرات نقره مقاومت بيشتري نسبت به ماهيان پرورشي (آمور) و ماهيان وحشي (شيربت) داشتند. همچنين ماهي شيربت كه يك گونه وحشي است بيشتر از ساير ماهي ها به نانوذرات نقره حساس بود. واژگان كليدي: نانوذرات نقره، ماهي آمور، ماهي شيربت، ماهي اسكار، ماهي سوروم، 50LC.
* مجتبي عليشاهي1 مهرزاد مصباح2

1،2. دانشگاه شهيد چمران، دانشكده دامپزشكي، استاديار بخش بيماري هاي آبزيان، اهواز، ايران

* نويسنده مسئول مكاتبات [email protected]
تاريخ دريافت: 01/11/1389 تاريخ پذيرش: 09/03/1390
بيشتري دارد. از اين رو معرفي مواد جايگزين آنتي بيوتيك ها در بهداشت آبزيان، شايد ضروري تر از ساير صنايع دامي باشد (1002 Hahm et al.,).
استفاده از فلز نقره بعنوان ماده ضد باكتريايي سابقه طولاني
در زندگي بشري داشته (Lansdown., 2002) و در سال هاي اخير استفاده از تركيبات حاوي نقره مثل كلوئيد نقره، پوشش هاي نقره و نانو ذرات نقره بعنوان مواد ضد باكتريايي با كارايي بالا و با عوارض جانبي كمتر در صنايع مختلف در حال گسترش است (Rai et al., 2009;Lansdown, 2002). نانوذرات نقره احتمالاً با ايجاد اختلال در تكثير و سيستم تنفسي باكتري ها باعث ايجاد اثرات ضد باكتريايي مي گردند (9002 Holt et ;Gajjar et al.,
.(Kim et al., 2007 ;al., 2005
استفاده از نانوتكنولوژي در توليد مواد ضد باكتريايي موثر، با موفقيت همراه بوده و اثرات ضد باكتريايي برخي نانو ذرات بويژه نانو ذرات نقره به اثبات رسيده است، بطوري كه امروزه بعنوان مواد ضد باكتريايي موثر در صنايع مختلف استفاده مي گردد (7002 Gong et al.,). گرايش به استفاده از اين مواد در چند سال اخير رواج يافته و كاربرد اين مواد در زمينه هاي مختلف در حال گسترش است (8002 ,Chen et al.). آسيب به محيط زيست و تهديد بهداشت انساني ناشي از استفاده از نانو ذرات بسيار كمتر از ساير مواد با اثرات مشابه است ( Sharma et al.,2009). كاربرد اين نانو ذرات در آبزيان، هم به منظور درمان بيماري ها و هم براي كنترل بار باكتريايي آب قابل بررسي مي باشد.
با وجود تلاش ها براي استفاده از نانو ذرات نقره در صنايع مختلف، متاسفانه در صنعت آبزي پروري و پرورش ماهيان زينتي، گزارشات بسيار محدود بوده (8002 ,.Griffitt et al) و از ماهي گورخري دانيو (Danio rerio) كه شباهت زياد ژنتيكي به انسان دارد، بيشتر استفاده شده است (9002 ,Bar-Ilan et al.).
از طرفي كشورمان در زمينه تكنولوژي نانو و كاربرد اين علم در صنايع مختلف از كشورهاي پيشرو مي باشد، لذا در اين تحقيق ميزان سميت نانو ذرات نقره در ماهيان آمور از خانواده كپور ماهيان، به عنوان يك ماهي پرورشي گرمابي (وثوقي، 1383 ،) ماهي شيربت از خانواده بابوس ماهيان، به عنوان يك ماهي بومي و رودخانه اي (ستاري، 1384 و) دو ماهي آكواريومي، اسكار و سوروم (ارجيني، 1385)، مورد بررسي قرار گرفت.

مواد و روش ها
نانو ذرات نقره از توليدات شركت نانو نصب پارس با نام تجاري نانوسيد، محصول L-2000 مورد استفاده قرار گرفت. اين ماده كاملاً محلول در آب بوده و ماده حامل نانو ذرات نقره در اين محصول آب مقطر مي باشد. غلظت نانو ذرات نقره 4000 ميلي- گرم در ليتر و اندازه ذرات در اين محصول 1±7 نانومتر بوده و طبق توصيه شركت سازنده با غلظت تا5 100 درصد قابل استفاده براي ايجاد اثرات ضد باكتريايي و ضد عفوني كنندگي بود. تا بحال مقاومت نسبت به نانو ذرات در باكتري ها گزارش نشده و بعلت نيمه عمر كم به طبيعت آسيبي نمي رساند (بروشور محصول).
براي تعيين سميت نانوذرات نقره از روش استاندارد OECD
استفاده گرديد (2009Wijnhoven et al., ). در چهار گونه ماهي فوق، از آنجا كه اطلاعاتي در مورد بررسي سميت اين مواد در گونه هاي ماهي موجود نبود، ابتدا اقدام به انجام آزمايشات مقدماتي در سطح كوچك براي بدست آوردن حدود غلظت كشنده اين ماده در هر ماهي گرديد، سپس بر اساس اين اطلاعات بين 8 غلظت بر مبناي 2، از نانو ذرات نقره براي هر گونه در نظر گرفته شد. بطوري كه غلظت ايجاد كننده 100 درصد تلفات و غلظت غير كشنده در بين اين غلظت ها قرار گيرد. هر يك از غلظت هاي نانو ذرات نقره در يك آكواريوم 10 ليتري تهيه شد. غلظت هاي مورد استفاده در مورد هر گونه در جدول 1 آورده شده است. از آنجا كه نانو ذرات بصورت محلول كاملا قابل حل در آب بودند، بعد از مشخص شدن غلظت، ميزان مورد نياز از ماده به آب آكواريوم اضافه گرديد.

جدول 1: تعداد تيمار و غلظت هاي بكار رفته براي تعيين LC50 در گونههاي آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت (Barbus grypus)، اسكار (Astronorus ocellatus) و سوروم (Cichlasoma severums) ) در پاييز و زمستان 1389
غلظت نانو ذرات مورد استفاده (ميكروگرم/ ميلي ليتر) تعداد تيمارها نوع ماهي
2/5 1/، 25 0/6، 0/3، 0/، 15 0/، 075 ،0/038 ، 0 8 آمور
2/5 1/، 25 0/6، ،0/3 0/، 15 0/، 075،0/038 ،0 8 شيربت
80 ،40 ،20 ،10 5، 2/5، ،1/25 ، 0 8 اسكار
80 ،40 ،20 ،10 5، 2/5، ،1/25 ، 0 8 سوروم

ابتدا ماهي ها بمدت 3 روز براي آداپتاسيون با شرايط جديد نگهداري گرديدند، سپس با توجه به مايع و محلول بودن نانو ذرات نقره مورد بررسي در آب، غلظت هاي مورد نظر در هر يك از آكواريوم ها ايجاد شد. 20 قطعه ماهي از هر گونه به هر غلظت اضافه شده و تلفات روزانه ثبت گرديد. ثبت تلفات تا 96 ساعت (4 روز) ادامه يافت. بعد از ثبت تلفات، اقدام به تعيين LC10، LC50 و LC90 24، 48 و 96 ساعته با استفاده از نرم افزار پروبيت ويرايش 5/1 گرديد. در اين روش از رگرسيون بين دوز نانو ذرات نقره و لگاريتم غلظت استفاده شد. براي مقايسه مقادير و تعيين معني دار بودن اختلاف بين دوز كشنده نانو ذرات نقره در گونه هاي مورد بررسي از هم پوشاني حدود مذكور استفاده شد (TCR, 1984). ترسيم اشكال نيز در فضاي نرم افزار اكسل انجام گرديد.

نتايج
در اين بررسي، دماي آب pH = 8/7 ، 27±1 º C ،
920 = ECميكروزيمنس بر سانتيمتر مربع، ميزان اكسيژن محلول 8 ميلي گرم در ليتر، ميزان NH3 و NO2 كمتر از 01/0 ميلي گرم در ليتر و ميزان NO3 كمتر از 1/0 ميلي گرم در ليتر بود.
وزن ماهيان مورد بررسي به شرح زير بود:
ماهي آمور (Ctenopharyngodon idella) يا كپور علفخوار با وزن متوسط23/0±7/1 گرم
ماهي شيربت (Barbus grypus) با وزن متوسط متوسط
3/0±9/1 گرم

با وزن متوسط (Astronorus ocellatus) ماهي اسكار
12/0±8/0 گرم
ماهي سوروم (Cichlasoma severums) با وزن متوسط16/0±9/0 گرم
بعداز ثبت تلفات روزانه در گروه هاي ماهي اطلاعات به روش پروبيت آناليز شده و در جدول 2 آورده شده است. در اين جدول غلظت ايجاد كننده 10 درصد تلفات، 50 درصد تلفات و 90 ردصد تلفات بعد از ،1 ،2 و3 4 روز بعد از مجاورت با نانو ذرات نقره مشخص گرديده است.

جدول 2: غلظت هاي كشنده نانو ذرات نقره در گونههاي آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت Barbus )
(grypus ، اسكار (Astronorus ocellatus) و سوروم (LC10) (Cichlasoma severums = غلظت متوسط ايجاد كننده 10 درصد تلفات، 50LC= غلظت متوسط ايجاد كننده 50 درصد تلفات، 90LC = غلظت متوسط ايجاد كننده 90 درصد تلفات) در پاييز و زمستان 1389
گونه ماهي دوز كشنده 24 ساعته 48 ساعته 72 ساعته 96 ساعته
0/05 0/08 0/11 0/35 LC10 0/12 0/16 0/21 0/39 LC50 آمور 1/15 3/68 5/32 7/23 LC90
10LC 129/0 058/0 039/0 034/0 شيربت 50LC 188/0 131/0 105/0 086/0
1/70 2/02 2/07 2/73 LC90
10LC 11/3 11/2 87/1 67/1 اسكار 50LC 44/13 21/10 56/8 85/6
23/23 28/2 34/54 41/22 LC90
10LC 87/4 14/4 34/4 68/2 سوروم 50LC 11/17 19/13 23/10 89/7
21/12 25/56 42/35 64/13 LC90

در جدول و3 شكل 1 تفاوت غلظت كشنده نانو ذرات نقره در 4 گونه ماهي و حدود بالا و پايين آن براي مشخص شدن معني دار بودن تفاوت بين اين غلظت ها نشان داده شده است.
همچنين در جدول 3 حداكثر غلظت مجاز نانو ذرات نقره براي هر گونه ذكر شده است. در جدول فوق تفاوت زيادي بين غلظت كشنده نانو ذرات نقره در چهار گونه ماهي مشاهده مي گردد، به گونه اي كه ماهيان آكواريومي مقاومت بيشتري نسبت به دو گونه ديگر نشان دادند.

جدول 3: ميزان 50LC 96 ساعته نانو ذرات نقره در گونههاي آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت
(Barbus grypus) ، اسكار (Astronorus ocellatus) و سوروم (Cichlasoma severums) با حدود بالا و پايين آن ها) در پاييز و زمستان 1389 (واحد غلظت ميكروگرم در ميلي ليتر مي باشد)
حداكثر غلظت مجاز((MAC حد پايين حد بالا LC50 گونه ماهي
0/012 0/81 1/7 0/12 آمور
0/009 0/45. 0/26 0/086 شيربت
0/69 5/45 8/33 6/85 اسكار
0/79 5/67 9/12 7/89 سوروم

شكل 1: مقايسه مقادير و حدود 50LC نانو ذرات نقره در در گونههاي آمور (Ctenopharyngodon idella)، شيربت
1389 در پاييز و زمستان ( (Cichlasoma severums) و سوروم (Astronorus ocellatus) اسكار ، (Barbus grypus)

بحث و نتيجه گيري
پيشرفت تكنولوژي در زمينه نانو باعث گسترش استفاده از اين علم در صنايع مختلف، از جمله آبزي پروري گرديده است (2009Bar-Ilan et al., )، ولي تا به حال گزارشات اندكي از مطالعه سميت نانو ذرات نقره در صنعت آبزي پروري ارائه شده است (8002 Griffitt et al.,). از طرفي استفاده زياد از مواد ضد باكتريايي مانند آنتي بيوتيك ها در آبزي پروري بعنوان يك معضل در حال گسترش مطرح بوده و يافتن جايگزين هاي مناسب دغدغه متوليان اين صنعت مي باشد. نانو ذرات نقره بيشتر به علت اثرات ضد باكتريايي خود معروف مي باشند (Reynolds, 2001). با توجه به اين اثرات امكان استفاده از آنها در بهداشت آبزيان وجود دارد، لذا يافتن غلظت كشنده و نيز حداكثر غلظت مجاز اين مواد در گونه هاي مختلف ماهي ضروري مي باشد.
در مورد اثرات منفي نانو ذرات نقره بر محيط زيست، نظرات متفاوت بوده است، برخي محققين بعلت نيمه عمر كم اين مواد، آنرا دوست با طبيعت شناخته اند (Reynolds, 2001)، ولي Kim و همكاران در سال 2005 اثر منفي نانو ذرات نقره با غلظت 2 ميلي گرم در ليتر در رشد ريشه برخي گياهان را گزارش نمودند.
Gajjar و همكاران در سال 2009 نيز اثرات ضد باكتريايي نانو ذرات نقره را بر نوعي سودوموناس مفيد خاك گزارش نمودند. در هر صورت حتي با پذيرفتن اثرات منفي اين ماده بر محيط زيست ، اين اثرات مطمئناً كمتر از آنتي بيوتيك ها و مواد شيميايي ضد باكتريايي مرسوم فعلي با اثرات مشابه است ( Sharma et al.,2007). همچنين نتايج بررسي سميت نانو ذرات نقره در چهار گونه ماهي مورد بررسي مشخص نمود كه حساسيت ماهي هاي مختلف نسبت به نانو ذرات نقره نسبتاً زياد و متفاوت است، بطوري كه 50LC 96 ساعته اين ماده بر ماهيان آمور، شيربت، اسكار و سوروم در شرايط تعريف شده به ترتيب برابر 12 ،/0 086 ،/0 85 و/6 89/7 ميلي گرم در ليتر بود و همانطور كه در شكل 1 مشخص است، سميت نانو ذرات نقره در ماهيان زينتي اسكار و سوروم مشابه بوده (P>0.05)، ولي نسبت به دو گونه آمور و شيربت تفاوت معني دار نشان داد (P<0.05). در ضمن سميت نانو ذرات نقره در ماهيان آمور و شيربت نيز فاقد تفاوت معني دار بود (P>0.05). در بين گونه هاي مورد بررسي، ماهي شيربت بيشترين حساسيت و ماهي سوروم كمترين حساسيت را نسبت به نانو ذرات نقره نشان دادند.
در تحقيقي مشابه، Soltani و همكاران در سال 2009 سميت نانو ذرات نقره در ماهي قزل آلاي رنگين كمان
(Oncorhynchus mykiss) بررسي نموده و 50LC 96 ساعته اين ماده در حدود 5 ميلي گرم در ليتر گزارش كردند كه به نتايج اين تحقيق در ماهي اسكار نزديك تر است. Bar-Ilan و همكاران در سال 2009 سميت نانو ذرات نقره و طلا را در جنين ماهي زبراي دانيو (Danio rerio) (ماهي مدل آزمايشگاهي) مطالعه و سميت بالاي نانو ذرات نقره را در اين ماهي گزارش نمودند، در صورتيكه نانوذرات طلا فاقد سميت براي اين ماهي بود. حداكثر غلظت مجاز نانو ذرات نقره در اين تحقيق براي ماهيان آمور، شيربت، اسكار و سوروم به ترتيب برابر 01 ،/0 009 ،/0 69 و/0 79/0 ميلي گرم در ليتر مشخص گرديد. اين يافته با توجه به توسعه نانوتكنولوژي در كشور و استفاده از محصولات اين تكنولوژي در صنايع مختلف كه امكان راه يابي فاضلاب حاوي نانو ذرات نقره به منابع آبي طبيعي را تاييد مي نمايد، ارزشمند است، يعني در صورت آلودگي محيط زيست به نانو ذرات نقره مورد استفاده در اين تحقيق، حدود اعلام شده در نتايج براي اين ماهي ها قابل قبول مي باشد.
هرچند بررسي نحوه ايجاد مسموميت و اثرات مسموميت با نانو ذرات نقره در ماهي هدف اين تحقيق نبوده است، ولي يافتن بافت هاي هدف نانو ذرات و معرف هايي در فاكتورهاي خوني و سرمي ماهي كه نشان دهنده مسموميت با اين نانو ذرات باشد، به تشخيص اين مواد در ماهي كمك خواهد نمود.

سپاسگزاري
اين تحقيق با حمايت مالي معاونت پژوهشي دانشگاه شهيد چمران اهواز به انجام رسيد. همچنين از همكاري جناب آقاي دكتر دستمالچي مسئول فني شركت نانو نصب پارس در مراحل انجام طرح تشكر و قدرداني مي نمايند.

منابع
ارجيني، م.، 1385. تكثير و پرورش ماهيان زينتي، چاپ اول، انتشارات
نگار نور. 132 ص.
ستاري، م ،. .1384. ماهي شناسي سيستمايتك جلد دوم، چاپ دوم ،
انتشارات حق شناس، 476 ص.
وثوقي، غ. ح. و مستجير، ب.، 1383. ماهيان آب شيرين. انتشارات
دانشگاه تهران.صفحات 175، 177، 187، 188 و317.
Bar-Ilan, O., Albrecht, R. M., Fako, V. E. and Furgeson, D. Y., 2009. Toxicity assessments of multisized gold and silver nanoparticles in zebrafish embryosSmall, 5, 16,1897-1910.
Chen, X. and Schluesener, H. J., 2008. A nanoproduct in medical application, Toxicology Letters, 176 (1), 1-12.
Gajjar, P., Pettee, B., Britt, D. W. and Huang, W., 2009. Antimicrobial activities of commercial nanoparticles against an environmental soil microbe, Pseudomonas putida KT2440, Journal of Biological Engineering Volume 3, 26, 9.
Gong, P., Li, H., He, X., Wang, K., Hu, J., Tan, W., Zhang, S. and Yang, X., 2007. Preparation and antibacterial activity of Fe3O4-Ag nanoparticles. Nanotechnology 18, 604-611.
Griffitt, R. J., Luo, J., Gao, J., Bonzongo, J. C. and Barber, D. S., 2008. Effects of particle composition and species on toxicity of metallic nanomaterials in aquatic organisms, Environmental Toxicology and Chemistry , 27, 9, 1972-1978.
Hahm, D. H., Yeom, M., Lee, E. H., Shim, I., Lee, H. J. and Kim, H. Y., 2001. Effect of
Scutellariae radix as a novel antibacterial herb on the ppk(Polyphosphate kinase) mutant of Salmonella typhimurium, Journal of
Microbiology and Biotechnology, 11, 6, 10611065.
Holt, K. B. and Bard, A. J., 2005. Interaction of silver (I) ions with the respiratory chain of Escherichia coli: An electrochemical and scanning electrochemical microscopy study of the antimicrobial mechanism of micromolar Ag. Biochemistry, 44 (39), 13214-13223.
Kim, S. H., Woo, K. S., Liu, B. Y. H. and Zachariah, M. R., 2005. Method of measuring charge distribution of nanosized aerosols. Journal of Colloid and Interface Science 282 (1), pp. 46-57 1-23.
Kim, J. S., Kuk, E., Yu, K. N., Kim, J. H, Park, S.
J., Lee, H.I., Kim, S. H., Park, S. J., Park, Y.
H., Hwang, C. Y., Kim, Y. K., Lee, Y. S., Jeong, D. H. and Cho, M. H., 2007.
Antimicrobial effects of silver nanopaticles. Nanomedicine; Nanotechnology, Biology, and Medicine 3, 95-101.
Lansdown, A. B., 2002. Silver 1. Its antibacterial properties and mechanism of action. Journal of Wound Care, 11, 125-130.
Rai, M., Yadav, A. and Gade, A., 2009. Silver nanoparticles as a new generation of antimicrobials. Biotechnology Advances 27, 76-
83.
Reynolds, G. H., 2001. Environmental Regulation of Nanotechnology: Some Preliminary
Observations, Nano Archive, 31, 10681-10688.
Sharma, V. K., Yngard, R. A. and Lin, Y., 2009. Silver nanoparticles: Green synthesis and their antimicrobial activities, Advances in Colloid and Interface Science, 145, 83-96.
Soltani, M., Torabzadeh, N. and Soltani, A., 2010. Toxicity of nanosilver suspension (Nanocide) in rainbow trout. First international congress on Aquatic animal health management and disease, abstract book, 112.
TCR, 1984. OECD guideline for testing of chemicals. Section 2. effect on biotic systems, 1-
39.
Wijnhoven, S. W. P., Peijnenburg, W. J. G. M., Herberts, C. A., Hagens, W. I. and Oomen, A. G., 2009. Nanosilver- A review of available data and knowledge gaps in human and environmental risk assessment, Nanotoxicology, 3, 2, 109-138.